اخبار > آينده خوشنويسي روشن است


  چاپ        ارسال به دوست

غلامحسين اميرخاني:

آينده خوشنويسي روشن است

عارف نوشاهي
در 16 دسامبر 1984 رایزنی فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران در اسلام‏‌آباد اهتمامی در نمایش آثار خط خوشنویسان معاصر ایرانی کرده بود. چون جزو کارمندان رایزنی بودم، من نیز در آن برنامه سعی و اهتمام داشتم. این نمایشگاه در هتلِ اسلام‌‏آباد برگزار شد. از ایران غلامحسین امیرخانی و یداللّه کابلی خوانساری که آثارشان در این نمایشگاه موجود بود، شخصا شرکت کردند.


لطفا از آثارِ خطی‌تان بگویید:

جزواتی در مورد زندگانی و اخلاق ائمه دوازده‏گانه است که از طرف بانک‌ملی چاپ شد. جزواتِ چهار الی 12 به خط من است. کتاب طلعت حق تالیف دکتر احسان‏اللّه علی استخری درباره زندگی و اخلاق پیامبر‌اکرم(ص) در شش جلد در 8هزار صفحه که چهار جلد آن پیش از انقلاب منتشر شد و دو جلد دیگر هم با پیش‌آمدن انقلاب منتشر نشد. کریمای جلی قلم از انتشارات مجله هنر و مردم؛ ترجیع‌بند هاتف اصفهانی، 12بند محتشم کاشانی، رسم‌المشق برای کودکان ایرانی؛ همه این کتاب‏ها به نستعلیق است. هم‌اکنون حدود 500 قطعه مرقع آماده چاپ دارم. بعد از انقلاب حدود 10 پوستر نیز چاپ شده است.

نقشِ خط را بعد از انقلاب اسلامی چگونه می‏بینید؟

خیلی مهم و موثر است. کاربرد آن در مراتب گوناگون بوده، از دیوارنویسی تا پوسترها و در کتاب‏‌های درسی. امیدواریم که در آینده به کیفیت بهتر باشد؛ در سال‏های اخیر کمیت مطرح بوده و در سال‏های آینده کیفیت مطرح باشد و از مقام حقیقی به‏ خدمت درآید یعنی مسایل متعالی انسان‏ساز.

آینده خوشنویسی را در ایران چگونه می‏بینید؟

خوشنویسی با زبان، ملیت و مذهب ما بستگی مستقیم دارد. اگر به سه عامل مذکور اهمیت بدهید، آینده خوش‏نویسی نیز روشن است. عامل زبان و ادب فارسی از مرزهای ایران فراتر رفته است. پس قسمتی از شبه‌قاره و عرب هم شامل این مسئله می‏شود.

مطبوعات ایران چگونه می‏توانند در پیشرفت خوشنویسی موثر باشند؟

کاربرد خط اگر در جای شایسته خود باشد، مفید است. اگر در این مورد کم‏دقتی شود، ضرر دارد. در زمان حاضر سرعت نحوه ارتباط با دنیا مطرح است. اگر هدف از نوشتن روزنامه زیبایی باشد این مقصد حاصل نمی‏شود، چون کندی خوشنویسی امری پذیرفته شده است. این عصرِ سرعت و تکنولوژی است. در روزنامه‏‌ها یک روز برای مسایل هنری که از قبل تدوین شده باشد، مناسب است. خوشنویسی نباید آلت دست اهل غرب باشد و ما به خاطر خط عقب بمانیم و سرعت و تکنولوژی را به‏ کار نگیریم.

درباره خط‌های جدید در ایران چه نگرشی دارید؟

ما در ایران دو نوع خط جدید داریم. یکی خط تبلیغاتی که از نسخ و نستعلیق و شکسته و ثلث مایه می‏گیرد و در فضاهای مناسب ارائه می‏شود، دیگری خط فانترژی است که حالت تصویری دارد و یک بُعد آن هندسی است. این نوع تابع فکر خطاط است و هیچ اصلی ندارد و هنوز نوزاد است. این هر دو خط با نقاشی تجانس پیدا کرده‏اند. اگر چه در ایران به این نوع خطوط اعتراض نشده اما ضمانت اجرایی خط به خوبی خط وابسته است.ما خط خود را حفظ می‏کنیم.

آیا درباره خط و خطاطان در ایران تحقیقی شده است، بعد از کارهای مهدی بیانی؟

افراد مختلف دارند تحقیق می‏کنند، اما به ‏نظر من باید کار گروهی باشد تا در تحقیق عمق باشد.

نسبت به خط و خطاطان پاکستانی چه نظری دارید؟

خطاطان پاکستانی بایست با مرکز نستعلیق که ایران بوده،‌ تماس می‏گرفتند.در خط‌هایشان مشق و پختگی دیده می‏شود، اما باید شیوه هم داشته باشد. نستعلیق ایران در چهار شیوه است. در هند هم باید نستعلیق به کمال برسد. خوشنویسان تراز اول پاکستان باید به ایران بیایند و شیوه ایرانی را یاد بگیرند. ظرفیت وجودی خود در به ‏وجود آوردن شیوه نقش دارد.

توصیه شما درباره خط به خطاطان پاکستانی چیست؟

فضا در خط خیلی مطرح است، اگر آن فضا نباشد، خط بی ‏سر و پاست. پیشنهاد من به خطاطان پاکستانی این است که حقوق خویش را حفظ کنند و کیفیت خط را بالا برند.

***

با آقای امیرخانی صحبت‏های خصوصی هم داشتم. به او نمونه خطوط نستعلیق و نسخِ مرحوم شرافت نوشاهی را نشان دادم و نظرِ او را خواستم. گفت: «نسخ او از نستعلیق بهتر است.» روی هم‏ رفته نظر امیرخانی درباره خطوط او این بود که «حالتِ خط را دارد.»

امیرخانی با دل‏سوزی گفت: «ما شایسته غلامی نبودیم، اما ما را به اسارت گرفته‏‌اند.»


امیرخانی در دفترِ من با خودکار آبی این بیت را نوشت و امضا کرد:

کی شعر تر انگیزد خاطر که حزین باشد
یک نکته در این معنی گفتیم و همین باشد

 اسلام‌آباد، امیرخانی، آذر 1361

منبع: کتاب سیه بر سفید، عارف نوشاهي، ميراث مكتوب، 1390


١٢:٣٣ - 1392/08/18    /    شماره : ٤١٤٦    /    تعداد نمایش : ٨٤٨



خروج